Brynica (dopływ Czarnej Przemszy)

 

Brynica „moja rzeka”

Zaczynam rozdział „Rzeki” od tej nad którą mieszkam już prawie pół wieku. Jednak poznawać ją dokładniej zacząłem dopiero w 14 roku mojego pływania kajakami. Popłynąłem od Zendka do ujścia.Niestety nie mogę zaliczyć Brynicy do specjalnie ciekawych cieków wodnych w tym kraju, ale z racji bliskości miejsca zamieszkania od wspomnianego 2001 roku jestem na różnych jej odcinkach praktycznie w każdym roku. Z czasem postanowiłem poznać ją od źródeł, dlatego wybrałem się na spacer wzdłuż jej brzegów od mostu na DK 1 do miejsca w którym zniknęła z pola widzenia  „wsiąkając” w glebę. Jakoś nie fortunnie zniknęła mi cała dokumentacja fotograficzna tej wycieczki, dlatego w bieżącym roku powtórzyłem ten spacer z tym że od źródeł, których współrzędne podaje Wikipedia. (50°34′05,2″N 19°12′00,1″E) .

 

Nie są to typowe źródła, jakie można sobie wyobrazić, czyli wytryskującą z ziemi mniejszą lub większą strugę wody. Znalazłem kałużę w której nie dało się dojrzeć jakiegokolwiek wypływu wody, ale od której można było śledzić coraz bardziej płynącą stróżkę.

                                                                0,0 Źródła rzeki Brynica (okolice Mysłowa)

                                                    0,5 Połączenie z lewym (wyschniętym) korytem

                  1,06 Połączenie z prawdopodobnie drugim (niosącym więcej wody) lewym odcinkiem źródłowym

1,18 Pierwszy mostek pod przepustem rurowym w lesie

                                                                 1,50  Rozlewiska obok wieżyczki myśliwskiej

1,80 Tamy bobrowe

2,12 Pierwsze meandry

2,40 Przepust rurowy

2,65 żeremia bobrów

2,98 Przepust pod zaznaczoną na mapie dróżką

                                          3,45 Lewy dopływ wielkości Brynicy, rzeka podwaja swoją szerokość

3,93 Przepust rurowy (najbliżej asfaltowej szosy)

                                                 4,75 Kapliczka w Zabijaku (oddalona od rzeki około 120 m.)

                                                                   5,31 Most DK 1 stąd płynąłem w 2009 roku

                                                                                         5,48 Niski prożek

                             6,30 Bród przez rzekę z kładką z szyn larsenowych, wcześniej sporo powalonych drzew

                                                              6,86 Mostek drewniany i bród przez rzekę

                                                                 7,51 Most drogi polnej i przepust dwururowy

                              7,98 Ładny odcinek regulowanej rzeki wymykającej się z regulowanego kołkami koryta

                                               8,28 Lewy dopływ, wcześniej niski prożek i  ładne piaszczyste dno

                        8,90 Prawy dopływ. Nieco wcześniej Brynica zaczyna się rozlewać nie pozwalając na płynięcie, trzeba deptać szukając ponownego wspólnego koryta rzeki

10,01  Ładne łąki i otoczenie rzeki

11,10 Zabudowania po lewej stronie, rzeka zarośnięta trzcinowiskiem

                                                   11,34  Kolejne rozlewiska nie nadające się do płynięcia

                                           12,48 Most polnej drogi pomiędzy Strąkowem a Zendkiem

13,68 Koryto w rynnie z betonowych płyt, płytko

                                                                                 15,35 Niski spływalny prożek

                                     15,65 Most na ulicy Częstochowskiej na północnych peryferiach Zendka

16,21 Niski prożek i most, za nim koryto (normalnieje) kończą się betoniki

17,70 Most drogowy

                                                                      17,83 Wysoka tama żeremi bobrowych

18,38 Most

18,60 Dopływ z prawej, rzeka przyspiesza

18,81 Niski prożek,

18,82 Lewy dopływ i bród przez rzekę

19,73 Lewy dopływ -Trzonia

                                                            19,88 Most autostrady A1 (w budowie 2017 rok)

20,48 Niski prożek

20,68 Most drogowy

                                                                                  21,24 Próg (spływalny)

                                                            22,70 Most na ulicy Przysieki w Ożarowicach

22,98 Niski prożek

                     24,44 Filary nie istniejącego mostu kolejowego pomiędzy Miasteczkiem Śląskim a Pyrzowicami

25,13 Most drogowy Ożarowice – Miasteczko Śląskie

                                                                                25,15 Wodowskaz Brynica

25,32 Niski prożek

25,60 Bród przez rzekę

25,90 Niski prożek

                                                                        26,17 Po lewej wylot  ścieków z oczyszczalni

                                               25,22 Dopływ czystego Potoku Ożarowickiego z lewej strony

26,92 Rzeka zaczyna silnie ale uroczo meandrować

28,81 Rura gazociągu nad rzeką widziana już kilka zakrętów wcześniej                                                                                      29,12 Most na DK 78

29,68 Stary most w Niezdarze tuż przed zbiornikiem Kozłowa Góra

            33,86 Korona zapory zbiornika (przenoska 420 m.lewym brzegiem za stróżówkę ochrony zapory)

34,34 Zapora bobrowa (spływalna) z prawej dopływ Rowu Świerklanieckiego

                                                35,86 Most pomiędzy Dobieszowicami a Piekarami Śląskimi, po lewej około 200 m. od mostu Polski Ciężki Schron Bojowy (foto poniżej)

37,16  Rzeka przybliża się do Autostrady Bursztynowej A1 płynąc wzdłuż niej kilkaset metrów

37,68 Prawy dopływ – Rów z Radzionkowa

37,91 Lewy dopływ, Brynica płynie zakolem oddalając się od A1 by po dwóch kilometrach pod nią przepłynąć

39,72 Po prawej ujście Szarlejki

40,06 Most na ulicy Czołgistów               i                      40,17 Most pod autostradą A1 (Bursztynową)

41,06 Most pomiędzy Piekarami Śląskimi a Bobrownikami przy stacji paliw Rondo.Rzeka przyspiesza.

                                                                     41,18 Sztuczny próg (około 0,5m)

41,36 Prawy dopływ

42,21 Kładka dla pieszych

42,91 Kolejna kładka, rzeka nieco się rozszerza

43,36 Po prawej oczyszczalnia ścieków Brzózka

                                     43,76 Filary starego mostu, Brynica coraz szersza , nurt nie wyczuwalny

                                                     43,96 Most pomiędzy Piekarami Śląskimi a Wojkowicami

                            44,02 Na wprost po lewej ujście potoku Jaworznik, największe skupisko łabędzi niemych

44,86 Rzeka ponownie się zwęża przyspieszając nieco swój bieg

47,56 Most pomiędzy Wojkowicami a Siemianowicami Śląskimi (Przełajka) rzeka mocno przyspiesza.

                          48,06 Po lewej dopływ potoku Wielonek ; po prawej tabliczka kilometrażowa (nr 14)

                                              49,85 Kładka pomiędzy siemianowicką Przełajką a czeladzką Maderą

50,66 Resztki mostu linii kolejowej

51,16 Ujście Rowu Michałkowskiego po prawej

                                                         51,59 Most na ulicy Bytomskiej w Czeladzi

                                                                             52,21 Kładka dla pieszych

                          52,35 Most na DK 94 kiedyś graniczny zwany mostem Gawła, za nim po lewej zabytkowy budynek kina Uciecha, obecnie niszczejący.

52,56 Kładka dla pieszych a po prawej stadion MCKiS Czeladź

52,96 Kolejna kładka a po prawej tereny parku Grabek

53,18 Trzecia kładka pomiędzy ulicą Katowicką a Grabkiem

                                          53,43 Po prawej widoczny Pałac Saturna z Rzymskimi Termami

53,58 Most na ulicy Dehnelów

53,80 Kładka dla pieszych, po lewej park Jordana

54,48 Wpływ czegoś nie fajnego po lewej

55,43 Most między Sosnowcem a Katowicami w Milowicach

56,43 Po prawej słyszalne schronisko dla bezdomnych zwierząt, po lewej ciągnie się obok rzeki  sosnowiecki Park Tysiąclecia

                                             57,93 Mosty DK S86 (najruchliwszy odcinek drogowy w Polsce)

58,33 Kładka nad rzeką, zaczyna się ładniejszy odcinek ze szpalerem płaczących wierzb nad głową

58,73 Most na ulicy Kresowej

                               58,98 Most dla pieszych pomiędzy Parkiem Kruczkowskiego a Stadionem Ludowym

59,25 Kolejny mostek dla pieszych

59,48 Po prawej za drogą jeziorko Stawiki

           59,97 Most drogowo tramwajowy pomiędzy Sosnowcem a Katowicami  (Sobieskiego/Sosnowiecka) , dalej:

60,11 Most kolejowy z 1936 roku

60,90 Rurociąg nad głową na wysokości nie utrudniającej płynięcia

60,68 Po prawej najbliżej do jeziora Hubertus 3 (ok.90 m.)

61,08 Kładka dla pieszych  pomiędzy osiedlem Naftowa (po lewej) a stawami Hubertus (po prawej)

                                61,53 Ujście Rawy po prawej od tej chwili aż do ujścia rzeka płynie dość szybko

61,59 Rurociąg gazowy na wysokości nie utrudniającej płynięcia

61,92 Rurociąg na wysokości nie utrudniającej płynięcia

61,96 Most kolejowy

         62,28 Most pomiędzy Sosnowcem a Mysłowicami (Ostrogórska/Nowososnowiecka) wodowskaz Szabelnia

                                                      62,35 Próg na ujściu Brynicy do Czarnej Przemszy

Wszelkie opisy Brynicy na jakie się natknąłem mówią że jej długość wynosi około 55 km. Moje pomiary za pomocą aplikacji Endomondo wykazały długość powyżej 62 km. Myślałem że endomondo oszukuje, ale doszukałem się opisu rzeki pochodzącego ze   Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich.  nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, z lat 1880-1914, gdzie można wyczytać że Brynica ma długość około 60 wiorst (1066,78 m.) co daje 70,66 km. z tym że w międzyczasie powstał Zbiornik Kozłowa Góra i Brynica była prostowana na terenie Czeladzi więc wydaje mi się, że moje wskazania mogą okazać się dosyć dokładne.

Wpis z wspomnianego historycznego Słownika 🙂